Sot, më 25 shtator 2025, në teqenë e Velabishtit, në jug të qytetit të Beratit, u zhvillua pelegrinazhi tradicional bektashian, një ngjarje e shenjtë që prej vitesh mbledh besimtarë dhe pelegrinë nga të gjitha trevat shqiptare. Ceremonia e këtij viti, si çdo vit tjetër, është dëshmi e gjallë e vazhdimësisë së një tradite të lashtë shpirtërore, por edhe e ruajtjes së kujtesës historike të një vendi të shenjtë që ka luajtur rol të rëndësishëm në jetën fetare e kombëtare të shqiptarëve.
Një histori shekullore
Teqeja e Velabishtit, e ndërtuar rreth mesit të shekullit XVII, ka qenë ndër më të mëdhatë dhe më të bukurat e kohës, me arkitekturë të veçantë dhe të gjitha dhomat karakteristike të teqeve bektashiane. Ajo u bë një qendër e rëndësishme shpirtërore në periudhën osmane, por njëkohësisht edhe vatër patriotike.
Në kujtesën historike qëndron figura e shquar e baba Kamberit, i cili shërbeu në këtë teqe deri në vitin 1923. Ai nuk ishte vetëm udhëheqës shpirtëror, por edhe luftëtar i lirisë. Në vitet 1905–1912 bashkëpunoi me çetën e baba Medin Gllavës në zonën e Shpiragut e Tërpanit dhe mori pjesë në mbrojtjen e Kuvendit të Sinjës në korrik të vitit 1912, krah çetave të Beratit, Skraparit e Tepelenës. Baba Kamberi kujtohet edhe për bashkëpunimin e ngushtë me figura të tjera të njohura të kohës si Babë Dudë Karbunara, Kristo Luarasi, Iljaz bej Vrioni e Sul bej Resuli. Ai u bë simbol i ndërthurjes së fesë me atdhetarinë, duke u përfshirë edhe në luftimet kundër rebelëve më 1914.
Pas tij, në këtë teqe shërbyen edhe baba Qazimi, baba Lulo Pelivani (1939–1963) dhe dervish Rexhep Veizi, duke e mbajtur gjallë frymën bektashiane në Velabisht.
Shkatërrimi dhe ringritja
Vitet e regjimit monist sollën një fat të hidhur për teqenë. Në vitin 1967, ashtu si shumë objekte të tjera të kultit, edhe kjo u shkatërrua, duke u kthyer në rrënojë. Vetëm pas rënies së diktaturës, në vitin 1999, ajo u rihap, për t’u ringritur me një tyrbe të re në vitin 2000 nga gjyshata e Skraparit. Në vitin 2016, poshtë teqesë u ndërtua edhe një tyrbe e re për dervish Rexhepin, vepër e nipit të tij, Avni Veizi. Kjo e bëri teqenë e Velabishtit jo vetëm vend pelegrinazhi, por edhe kujtese për figurat që i kanë shërbyer.
Pelegrinazhi i vitit 2025
Pelegrinazhi i këtij viti mblodhi një numër të madh besimtarësh, të cilët morën pjesë në rituale, lutje dhe homazhe në nderim të figurave të shquara që kanë lënë gjurmë në historinë e kësaj teqeje. Atmosfera festive dhe njëkohësisht shpirtërore e bëri këtë ditë të shënuar një moment të veçantë për të gjithë pjesëmarrësit.
Në ceremoninë e sotme morën pjesë përfaqësues të komunitetit bektashian, klerikë të ndryshëm, besimtarë nga Berati, Skrapari, Tepelena e më gjerë. Për shumë prej tyre, pelegrinazhi në Velabisht nuk është vetëm një rit fetar, por edhe një akt kujtese dhe respekti ndaj historisë, kulturës dhe identitetit shpirtëror të shqiptarëve.
Një trashëgimi që vazhdon
Teqeja e Velabishtit mbetet sot një pikë referimi jo vetëm për besimtarët bektashianë, por për gjithë ata që e shohin si një vend të shenjtë, një monument historie dhe shpirtërie. Pelegrinazhi i çdo 25 shtatori e bën atë pjesë të kalendarit kulturor e fetar të Beratit, duke forcuar lidhjen midis brezave dhe duke dëshmuar se traditat e vërteta nuk shuhen kurrë.
Përgatiti: XH. CULLHAJ
