Ditën e diel, 28 dhjetor 2025, besimtarë, klerikë dhe përfaqësues të komunitetit bektashian përkujtuan 10-vjetorin e ndarjes nga jeta të baba Arshi Bazajt, një prej figurave më të ndritura të klerit bektashian shqiptar.
Me këtë rast, në Selinë e Shenjtë Bektashiane në Tiranë dhe në gjyshatat bektashiane brenda e jashtë vendit, u soll në kujtesë jeta dhe veprimtaria e një kleriku që i shërbeu besimit me përkushtim, urtësi dhe dashuri të thellë për atdheun.
Baba Arshi Bazaj njihet për kontributin e tij të çmuar në drejtimin e Teqesë Bektashiane të Detroitit, ku u bë urë lidhëse mes besimit, komunitetit shqiptar në diasporë dhe vlerave kombëtare. Veprimtaria e tij la gjurmë të forta jo vetëm në institucionet fetare, por edhe në formimin shpirtëror të brezave të rinj.
Duke vlerësuar figurën dhe veprën e tij, Kryegjyshi Botëror Bektashian, Shenjtëria e Tij Haxhi Dede Baba Edmond Brahimaj, thekson se baba Arshi Bazaj mbetet shembull i pastërtisë morale dhe i përkushtimit ndaj parimeve themelore të besimit bektashian, duke mishëruar në çdo hap devizën: “Pa atdhe, nuk ka fe.”
Në këtë 10-vjetor përkujtimor, trashëgimia shpirtërore dhe intelektuale e baba Arshi Bazajt vijon të nderohet dhe të përcillet ndër breza. Veprat dhe mendimi i tij, veçanërisht në fushën e mistikës bektashiane, mbeten një burim frymëzimi për klerikët, studiuesit dhe besimtarët.
Përkujtimi i sotëm është jo vetëm një ndalesë reflektimi, por edhe një thirrje për të ruajtur dhe përcjellë vlerat që baba Arshi Bazaj la pas: paqen, dashurinë, urtësinë dhe shërbimin ndaj njeriut e atdheut.
***
Arshi Bazaj ka lindur në fshatin Shkozë të Vlorës më 1910. Ka kryer katër klasë fillore në fshatin e lindjes dhe më pas, është marrë me blegtori. Që nga mosha 7-vjeçare, prindërit e çojnë shpesh në teqe, tek baba Bektash Aliaj, ku ra në kontakt dhe u rrit kështu me frymën bektashiane. Kur mbush gjashtëmbëdhjetë vjeç, ai merr dorë si myhib dhe vijon të punojë e jetojë në teqenë e Golimbasit. Në vitin 1926 konsakrohet dervish prej baba Bektash Aliajt dhe, falë traditave bektashiane, ndërmerr për disa muaj rresht pelegrinazh për në Haxhi Bektash të Turqisë, duke vizituar njëkohësisht edhe teqe të tjera bektashiane. Kthehet sërish në Golimbas dhe në mënyrë të veçantë, në muajit e ashures, vizitonte teqe të famshme si ajo e Bllacës në Dibër, e Shememi-Babait në Krujë, Teqenë e Madhe të Elbasanit, atë të Melçanit në Korçë dhe të baba Selimit në Gjirokastër. Shkëmbimet e vizitave dhe muhabetet me baballarë dhe dervishë bektashianë të asaj kohe, kanë qenë njëherazi shkolla të udhëtimit shpirtëror në këtë tarikat.
Në gushtin e vitit 1939, dervish Arshiu, me bekimin e baba Bektash Aliajt, u bashkëngjitet forcave nacionaliste të udhëhequra nga Hysni Lepenica, në betejat kundër okupatorit italian, në Qarkun Vlorës. Ndërkaq, rritja e fuqisë politike dhe ushtarake të Nacional-Çlirimtarëve, po shoqërohej me qëndrime të ashpra ndaj nacionalistëve, qofshin këta dhe klerikë, siç ishte dervish Arshi Bazaj. Me pretekstin se “duhej të jepte llogari në komandën partizane të Vlorës”, dy-tri komunistë ilegalë trokasin një mbrëmje në teqenë e Golimbasit. Por baba Bektash Aliaj refuzon ta dërgoj dervishin atje, duke iu thënë se çdo njeri, nga komanda partizane e Vlorës, ishte i mirëpritur në teqe. Dy muaj më pas, duke parë ç’po ndodhte me shumë luftëtarë nacionalistë, baba Bektashi i jep dervishit të tij bekimin dhe e dërgon në teqenë e Koshtanit, në Tepelenë.
Por edhe në Koshtan, në verën e vitit 1945, dervishin e kërkojnë sërish dhe kjo ka qenë arsyeja që së bashku me disa nacionalistë të tjerë, ky arratiset në Greqi. Qëndron për gati dy vjet në kampin e refugjatëve në Llavrios e, më tej, dërgohet në Itali. Në vitin 1953, me kërkesë të teqesë bektashiane të Mukatamit në Egjipt, shkon atje dhe, një vit më pas, janë nacionalistët shqiptarë të vendosur në SHBA që e morën atje.
Prej vitit 1954 dhe deri sa mbylli sytë në dhjetorin e vitit 2015, baba Arshi Bazaj, ishte dhe mbeti jo vetëm besnik i baba Rexhebit (themelues i teqesë së parë bektashiane në Detroid-Miçigan), por edhe kleriku i urtë, që shpërndan paqe dhe dashuri tek të gjithë brezat e shqiptarëve të Amerikës.
