Sot, më 4 tetor 2026, Teqeja e Turanit, në Tepelenë, shënon ditën e pelegrinazhit tradicional vjetor, një ngjarje me rëndësi të veçantë për besimtarët bektashianë të kësaj treve dhe më gjerë. Ky vit përkon edhe me 30 vjetorin e rihapjes së këtij objekti të hershëm të besimit bektashian, 1996, i cili ndër shekuj ka ruajtur një histori të pasur shpirtërore, fetare dhe kombëtare, duke mbetur një pikë e rëndësishme referimi për komunitetin e besimtarëve.
Pelegrinazhi në këtë vend të shenjtë përfaqëson një moment të veçantë përkushtimi, reflektimi dhe bashkimi shpirtëror. Ai përcjell traditën e bukur të besimtarëve, të cilët, përmes lutjeve dhe vizitave në vendet e shenjta, shprehin dashurinë dhe respektin për trashëgiminë fetare, për figurat e shquara të klerit bektashian dhe për vlerat që kanë udhëhequr ndër breza këtë rrugëtim besimi. Në këtë ditë, Teqeja e Turanit mbetet një simbol i lidhjes së ngushtë të njerëzve me besimin, me historinë dhe me traditat e çmuara të të parëve.
E ndodhur në perëndim të fshatit Turan, në Njësinë Administrative dhe Bashkinë Tepelenë, kjo teqe mendohet të jetë themeluar që në shekullin XVI, në kohën e Demir Hanit. Gjatë historisë së saj, ajo ka qenë një qendër e rëndësishme e jetës shpirtërore bektashiane, duke luajtur një rol të veçantë në përhapjen dhe forcimin e besimit në këtë trevë dhe në Shqipërinë e Jugut.
Historia e Teqesë së Turanit është e lidhur ngushtë me veprimtarinë e klerikëve që shërbyen në të, të cilët, përmes përkushtimit, urtësisë dhe veprimtarisë së tyre, kontribuuan në ruajtjen e traditës bektashiane dhe në edukimin shpirtëror e qytetar të komunitetit. Ndër figurat e shquara të kësaj historie përmendet Baba Ahmed Turani, i cili dha një kontribut të rëndësishëm në përhapjen e bektashizmit dhe në zhvillimin e veprimtarisë atdhetare. Në vitin 1909, ai ishte anëtar aktiv i Klubit të Tepelenës, ndërsa në vitin 1911, në Haxhi Bektash të Turqisë, mori gradën e Gjyshit. Veprimtaria e tij dëshmon për rolin që kleri bektashian ka luajtur jo vetëm në jetën fetare, por edhe në çështjet e rëndësishme të shoqërisë shqiptare.
Në periudhën e Rilindjes Kombëtare dhe në vitet që pasuan, Teqeja e Turanit u shndërrua në një vatër të rëndësishme të atdhetarisë, të dijes dhe të përhapjes së gjuhës shqipe. Klerikët e saj, krahas shërbimit fetar, u angazhuan në mbështetje të çështjes kombëtare, duke kontribuar në ruajtjen e identitetit shqiptar dhe në përhapjen e ndjenjës së dashurisë për atdheun. Kjo traditë u shfaq edhe në ngjarjet historike të fillimshekullit XX, kur përfaqësues të kësaj teqeje u bënë pjesë e përpjekjeve për liri dhe pavarësi.
Në vitin 1914, teqeja u dogj nga andartët grekë, ndërsa Baba Ahmed Turani, së bashku me rreth 30 dervishë, u detyrua të largohej drejt Vlorës. Megjithatë, kjo ngjarje e rëndë nuk e shoi traditën dhe misionin e saj. Në vitin 1919, në këtë teqe shërbeu edhe dervish Sejdin Canaj, i cili u angazhua aktivisht në Luftën e Vlorës të vitit 1920 dhe ndihmoi në ringritjen e teqesë me mbështetjen e bashkëkombësve shqiptarë të Amerikës. Ai u shqua gjithashtu për organizimin e vullnetarëve që morën pjesë në këtë luftë.
Një tjetër moment i rëndësishëm në veprimtarinë e Baba Ahmed Turanit ishte kontributi i tij në organizimin e Kongresit të Parë Bektashian, të mbajtur në Prishtë të Skraparit, më 14–17 janar 1921, ku u zgjodh kryetar i Këshillit Atnor. Këto ngjarje dëshmojnë për rolin e rëndësishëm të klerikëve bektashianë në organizimin e jetës fetare dhe në përpjekjet për zhvillimin e ndërgjegjes kombëtare shqiptare.
Gjatë dekadave të mëvonshme, Teqeja e Turanit vijoi të ruante rëndësinë e saj për komunitetin, pavarësisht vështirësive historike. Ajo ka mbështetur edhe përpjekjet antifashiste, ndërsa në qershor të vitit 1944 u plaçkit nga forcat gjermane. Në këtë objekt kanë shërbyer ndër vite shumë klerikë, ndër të cilët Baba Ali Turani, Baba Avdyl Turani, Baba Rexhep Salaria, Baba Hysni Turhani, dervish Sejdin Canaj, Baba Refat Kuta, dervish Luto Memaliaj, Baba Dule Memaj, dervish Bilal Mazini, dervish Haxhi Osman, dervish Bilal Turani, dervish Ahmet Memaliaj, Baba Samiu dhe Baba Bilal Beqiraj, si dhe klerikë të tjerë që kanë kontribuar në vijimësinë e traditës së saj.
Një periudhë veçanërisht e vështirë për jetën fetare në Shqipëri ishte viti 1967, kur Teqeja e Turanit, ashtu si shumë objekte të tjera të kultit, u mbyll. Rihapja e saj në vitin 1996 shënoi një moment të rëndësishëm për ripërtëritjen e jetës shpirtërore bektashiane në këtë trevë. Rindërtimi i plotë i teqesë, nën drejtimin e dervish Mikel Onjeas, i dha mundësi këtij vendi të shenjtë të rifitonte rolin e tij në ruajtjen dhe përcjelljen e traditës fetare e kulturore.
Sot, pelegrinazhi tradicional në Teqenë e Turanit përbën një rast të veçantë për të nderuar këtë trashëgimi të vyer, për të kujtuar me respekt klerikët që i shërbyen besimit dhe kombit, si dhe për të vlerësuar përpjekjet e brezave që kontribuuan në ruajtjen e këtij objekti të rëndësishëm. Historia e teqesë është dëshmi e qëndresës, e përkushtimit dhe e vazhdimësisë së një tradite që ka ditur të përballojë vështirësitë e kohës, duke ruajtur vlerat e saj shpirtërore dhe atdhetare.
Mesazhi që përcjell kjo ditë shkon përtej përkujtimit të historisë. Ai na fton të ruajmë dhe të kultivojmë vlerat e besimit, dashurisë për njeriun, respektit të ndërsjellë, mirëkuptimit dhe harmonisë ndërfetare. Në filozofinë bektashiane, njeriu zë një vend të veçantë, ndërsa mirësia, drejtësia, dija dhe shërbimi ndaj shoqërisë përbëjnë udhërrëfyes të rëndësishëm të jetës shpirtërore.
Në këtë ditë të shënuar të pelegrinazhit tradicional, Teqeja e Turanit mbetet një dëshmi e gjallë e historisë dhe e trashëgimisë bektashiane shqiptare, një vend ku ndërthuren besimi, kujtesa historike dhe dashuria për atdheun. Ruajtja e kësaj trashëgimie dhe përcjellja e saj te brezat e rinj përbëjnë një detyrim të përbashkët, në mënyrë që vlerat e paqes, harmonisë, vëllazërisë dhe respektit për çdo njeri të vazhdojnë të jenë pjesë e jetës sonë.
Urojmë që kjo ditë pelegrinazhi të sjellë paqe, shëndet, mirësi dhe begati për të gjithë besimtarët, për banorët e trevës së Tepelenës, për mbarë popullin shqiptar dhe për të gjithë njerëzit kudo në botë.
